De "vrienden" van Abby

Eind maart 2025 opende in Kortrijk, met lichte vertraging, een heel bijzonder museum. 

Abby Kortrijk verblufte niet alleen vele kunstkenners, maar ook tal van grote architectenbureaus en toeristische bezoekers van de stad. Veel trotse Kortrijkzanen ademen intussen Abby. En dat is natuurlijk helemaal gefundeerd.  

Ik wil jullie al verwittigen, deze blogpost is wat langer uitgevallen en dat heeft enkel te maken met het enthousiasme dat in ons leeft.  Maar niet getreurd, er staan veel foto's en je kan er doorwandelen en je leest maar voor of na de foto's die je aanspreken, dan zal je al de teneur voelen ;) 

Voorsmaakje: het oefenraam. 

Een gelaagde spiegel van Navid Nuur die je langs beide zeiden kan hangen.

Voor ik wat ga vertellen, met mijn bescheiden, maar door Lieve bijgeschaafde kennis, over de tentoonstellingen zelf, duik ik nog eens in mijn fotoarchief over de voorafgaande bezoekjes.  Die geven een inzicht van hoe ingewikkeld de bouw van dit project wel was. Maar ook het zoeken naar de naam is een geslaagde oefening geweest. Abby Kortrijk, verwijzend naar Abbey. En met een knipoog naar "anders bekeken by Kortrijk" en alle varianten hiervan.

De bijzondere locatie in het hart van het historisch centrum, maar omgeven door een heerlijk park, net achter het Begijnhof, deels in een oud klooster van de Arme Klaren en de gedurfde nieuwbouw van het paviljoen waar nu het Abby Café in huist, zorgden voor een bijzondere meerwaarde. Intussen kreeg Abby reeds meerdere awards en publieksprijzen (Museum van het jaar, Henry Van de Veldeprijs...) en staat ook genomineerd voor de Architectuurprijs Vlaanderen 2026 in de rubriek "Ontmoeten".  Op de website van Barozzi Veiga en Tab Architects vind je meer info. 

Als vrijwilliger van het eerste uur reken ik (Koen) mij, samen met mijn collega's, dan ook bij de "echte" vrienden van Abby. Lieve en ik wonen immers op een boogscheut van het Begijnhofpark en konden de bouw van het museum dagelijks volgen omdat de werf op onze route naar La Cantine lag.  Bovendien was ik tijdens de ruwbouw nog actief als gemeenteraadslid en zo kon ik ook de werf bezoeken tijdens de werken.

Bovenaan links zie je de achterkant van de huidige burelen, met de gevel nog in een oude verflaag. De put is de plek waar nu 1 van beide ondergrondse tentoonstellingsruimtes zich bevindt (zaal A of tijdens de laatste tentoonstelling beter gekend als "Inferno"). Onderaan rechts merken we een bijzonder bouwkundig kunstwerk (groene stalen constructie) waardoor het mogelijk was de historische muren te sparen bij het graven van de ondergrondse ruimtes.  Deze openingen zijn later wel verkleind en voorzien van een glaspartij langs deze zijde.  Van daaruit kijk je nu op de kruidentuin. In deze binnenruimte werden zowel de doorgang naar de kapel, de productieruimte, de lift, de traphal, de vestiaire en boven ook het atelier ondergebracht. 

En nu we het toch nog even over de constructie hebben zie je van hieruit dat het paviljoen van Abby Café uit het niets werd gebouwd maar met een knipoog naar kleur en hoogte van het leien dak van de kapel. Op de onderstaande foto zie je de plaats waar de kloostertuin zou komen en daarachter het grote grijze paviljoen. Bouwtechnisch volgden de huzarenstukjes elkaar op.

Maar nu wel een flash-forward naar de realisatie en hiervoor beklimmen we gauw even Sint-Maartenstoren.  Voor wie dat nog niet wist, mits registratie (online) kan je dat gratis doen. Het levert bijzondere plaatjes over onze stad op.

Het paviljoen waar Abby Café wordt uitgebaat, is ook een soort informele ingang naar het museum en dat werkt echt goed. De keuze van de vorm, de materialen en de kleuren was opmerkelijk en die lijn werd ook doorgetrokken voor de kleur van de binnenwanden: baarmoederrood. Intussen kent elke vrijwilliger wel deze kleur. 

Links op de foto: de zoektocht naar het juiste rood.

Rechts het resultaat, foto tijdens een ontmoeting met kandidaat sponsors.

Dit was toen mijn eerste opdracht als vrijwilliger. We schrijven 1 maart 2025.

Sinds het gebouw operationeel is heb ik het wellicht vanuit alle hoeken en kanten in beeld gebracht, een beetje fanatiek misschien, maar het illustreert eigenlijk ook wat leeft bij alle collega's vrijwilligers. Ook wij zijn een beetje "Abby".  Samen met Team Musea en onder impuls van directeur Sarah Keymeulen en gans haar team mochten we meebouwen aan dat eerste bijzondere jaar. Een pluim ook voor Trui Vandenberghe, de spil waarrond alle vrijwilligerswerk bij Abby draait. 

Maar we gingen het nog over kunst hebben ook. Abby is een museum. En niet zomaar een museum.

De man in zijn bed is Rinus. 

Volgens zijn mama is Rinus Vandevelde één van de meest productieve kunstenaars die altijd actief zijn.  Dit zelfportret mogen we dus met enige ironie interpreteren. De prachtige houtskooltekening waaronder Rinus het zelf heeft over "uitstelgedrag" werd aangekocht en hoort voortaan thuis in de "collectie Abby Kortrijk".  Misschien kom je die ooit in de Bourse de Commerce in Parijs, in Tate Modern in Londen, Bozar Brussel of in het Moma in New York tegen, maar ook dan zal er verwezen worden naar Kortrijk.

Rinus, die hier zijn laatste boek aan het signeren is voor Lieve, hangt daar niet zomaar.  

Hij mocht als eerste kunstenaar de stadsliving inrichten voor een kleine 2 jaar, met eigen creaties.  Meubelen in hout en karton waarvan je gebruik mag maken tijdens je bezoek.  Wij leerden zijn werk kennen in Museum Voorlinden (Wassenaar - Den Haag) maar zijn bijzonder gelukkig dat hij de initiële kunstenaar in ons project "stadsliving".

Voor wie zich de Triënnale van Kortrijk (Play, Paradise, After Paradise) herinnert, 

dit schitterend werk van William Forsythe hing (en bewoog) toen in onze huidige "living".

De Kapel. Met dank aan Dieter Van Caneghem voor de foto links.  

Dieter leverde voor de eerste expo op de Abby Affordable Art Wall een reeks prachtige foto's van tijdens de bouwwerf. Deze waren een half jaar lang te zien in de gang naar de kapel.  Deze kapel zie je links in haar toestand voor de ombouw. Dankzij een strakke architectuur gekoppeld aan de vakkennis van het Kortrijks linnenbedrijf Verilin (Heule), werd deze multifunctionele kapel een heel erg geschikte ruimte voor sacrale en wereldse taferelen. De blokfluiten van Dennis Tyfus blijven weerklinken in de oren van elke vrijwilliger.  Remember, de disharmonie van een barokwerk gespeeld door Stella Lohaus en haar moeder. Maar ook jonge kinderen vond het best aardig. Rechts een subtiel beeld van de uitvoering van de werken van Tino Sehgal. Weinig foto's of videomateriaal op verzoek van de kunstenaar zelf. Je moet het beleven. Helaas nu wel te laat ;)

Intussen zijn we 2 tentoonstelligen en een jaar ver.  

In de benedenruimtes A & B is heel veel mogelijk.  De eerste tentoonstelling liet ook kennismaken met de grote zalen zonder veel opdeling.  Velen herinneren zich het "lekkere werk" van Ignace Cami (een koekenplank waarmee bakker Ridder & Hove elke week nieuwe speculoos maakte). Rechts hierboven  in beeld een markant werk van Michael Borremans tijdens Faith No More, de 2e tentoonstelling.  

Het is onbegonnen werk om alle kunstwerken te beschrijven, dit blijft een bescheiden blog, maar nog enkele sfeerbeeldjes uit de eerste tentoonstelling F**klore. 

Links boven Patrick Van Caeckenbergh - Rechts boven Kasper Bosmans

Links onder de koekenkar van Ignace Cami - Rechts onder de vitrine van Wim Delvoye

Hieronder, Tinus Vermeersch met zijn interpretatie van Delfts Blauw (links)

De lekkernij van Ridder & Hove (werk Ignace Cami) en de fluitketel van Joseph Willaert.

De finissage van F**klore

Abby zou Abby niet zijn mocht een tentoonstelling tegen het einde van haar termijn gewoon afloopt zonder meer.  Neen, net als bij de feestelijke opening met stoet in maart 2025 werd ook op het einde van de tentoonstelling het brede publiek betrokken bij de heropbouw van een videokunstwerk van  Joost Pauwaert.  De finissage was explosief heerlijk om zien.  De carousel werd opnieuw gebouwd, zoals het videowerk en op gang getrokken door een traktor, waarna de diverse onderdelen ontploften en in brand schoten. Er waren veel toeschouwers in het Begijnhofpark.

  

De prentkaart die gered werd.

Een masterplan dat meer dan 12 jaar geleden werd goedgekeurd, nog lang voor er sprake was van Abby, hield in dat er op de plaats van het oude, intussen afgebroken rusthuis St-Vincentius, een woonsite zou komen en hierbij zou het park gedeeltelijk uitbreiden. Op dat ogenblik wist niemand welk zicht - ondanks de parkuitbreiding - zou sneuvelen vanuit het museum.  De geesten rijpten, de inzichten werden opnieuw gedefinieerd en het ganse gevoelig groter geworden park, na de afbraak, zal worden behouden en gedeeltelijk heraangelegd als nieuw stadspark. Dit is een beslissing die heel welkom klonk binnen Abby.

En dan het verhaal van Annelies. De vraag die we zo vaak kregen van bezoekers: "Wie is eigenlijk die Annelies Vanwalleghem?". Voor wie Faith No More heeft bezocht kan het niet anders dan opgevallen zijn.  Ongeveer 50 werken hoorden thuis in de Collectie Annelies Vanwalleghem. 

De minzame Annelies tussen collega vrijwilliger Danilo en mezelf. 

Niet mijn beste selfie, maar Annelies staat er goed op ;)

Maar wie is Annelies?  Een vrij jonge tandarts uit Kortrijk die samen met haar man langs Abby wandelde op een zondag en dacht: "Ik moet toch even mijn verzameling kunst uit de Renaissance gaan voorstellen." 

Die collectie bijzonder goed bewaarde werken uit de periode tussen 1450 en 1650 hadden zelden of nooit het "licht" gezien. Laat staan onze ogen.  Annelies is enerzijds wel erfelijk belast in die kunstperiode getuimeld, maar heeft zich pas een tijd na haar start als tandarts verdiept in de materie. Door 1 werk waar ze voor is gevallen, begon ze te verzamelen. Nadien heeft Annelies studies gedaan in Londen en elders, er ook een boek over geschreven. Interesse? Kunst als instrument voor de ziel. 

De tweede tentoonstelling zou aanvankelijk wat kleiner opgevat worden maar door die bijzondere inbreng kreeg de tentoonstelling een geheel andere dimensie en het werd een boeiende dialoog rond wat geloof kon en kan betekenen in tijden van onzekerheid. Meer actueel kan je het moeilijk schetsen.

Het videowerk "Adam & Eve/Eve & Adam" van Klaus Verschuere 

met meeslepende muziek van Tom McRae. 

Beide artiesten werken regelmatig samen. 

Klik hier als je meer wil weten over de Mirror Pyramid van Jeppe Hein. 

Hier in confrontatie met een tekening van de verborgen Dante Alighieri.  

De "Sleepwalker" links op de foto van Tony Matelli, gemaakt in brons, 

afgewerkt met paintbrush, heel erg tot in het meest precieze detail.  

Rechts het werk van Cindy Wright.

Klaus Verscheure (zie de link naar een deel van de video)

Ook de uitvoerders van het werk verdienen een pluim.

Borremans' "Doo-Wop". Let op de infinity backdrop die vaak in zijn werken voorkomt.

Een onbekende houtsnijder maakt dit werk in 1483. 

Collectie Annelies Vanwalleghem

Schitterend bewaard, bijzondere details en kleuren.

Geleerd van Lieve: je herkent werken uit de renaissance onder meer aan het landschap dat, 

soms in detail, wordt afgebeeld met veel licht, ergens op de achtergrond, door een raam, 

net alsof er daar nog een ander schilderij werd gemaakt.

Ook hier weer boven mijn kale hoofd naast deze merkwaardige Michelle Aerts, 

abdis van de Groeningeabdij (nu Abby Kortrijk)

Hier en daar viel het woord "vrijwilligers" al. Toen Abby gestart is was er reeds een vijver waaruit Abby in functie van beschikbaarheid kon vissen om het uurrooster in te vullen, maar vele van die mensen waren vrij onbekenden voor elkaar.

In een jaar tijd zijn er wat waardevolle mensen bijgekomen en sommigen haakten af, maar de harde kern is gebleven en velen zijn ook goeie kameraden en zelfs vrienden geworden. Dat resulteerde o.m. in maandelijkse koffieklets en zelfs in de organisatie van een kunstveiling eind dit jaar. Wordt vervolgd.

Een groepsselfie met enkele collega's op een prille pre-lentedag. Abby is nooit ver weg.

Met hetzelfde enthousiasme gingen we met ruim 20 mensen vanuit Abby mee met directeur 

Sarah Keymeulen naar Bozar om de silver award Henry Van de Velde 

en de gold award (publieksprijs) op te halen, dit was een onvergetelijke avond.

Xavier Taveirne van Win Win vroeg me nadien voor een volle zaal zelfs of mijn foto goed gelukt was ;)

Hieronder nog wat beelden die illustreren dat Abby zoveel meer is dan een museum

en dus open staat voor diverse activiteiten, zoals lezingen met kunstenaars, auteurs, curatoren, maar ook optredens, workshops en weliswaar mits een prijskaartje private serene initiatieven voor zover die thuishoren in een prachtig museum als Abby. Bij interesse best mailen naar abby@kortrijk.be

Interview van Rinus Van de Velde door Sarah Keymeulen in februari 26

Links ontmoetingsavod in het Atelier rond Marokaanse rituelen.

Rechts model Kseniia op modeshow academie. Kseniia is ook vrijwilliger bij Abby.

Sfeerbeelden tijdens de modeshow van de Academie Kortrijk op zaterdag 7 maart 2026.

Het zal u al opgevallen zijn dat er af en toe instagram-foto's verschijnen op deze blogpost, met opzet om aan te tonen hoe belangrijk de sociale media zijn om ook nieuwe doelgroepen aan te spreken.  Het stimuleert mij vb. om zoveel mogelijk ervarigen en momenten op te slaan en te delen. Over de architectuur van het gebouw vb. of over ... Abby Café!

Bij mooi weer heeft Abby een schitterend terras. Je kan lunchen in Abby Café of in de namiddag genieten van koffie en nog vrolijker drankjes. Maar vooral ook van het schitterend uitzicht dat ook gegarandeerd is wanneer je binnen zit door de grote glaspartijen van het paviljoen. 

Als uitsmijter, met dank aan Bruno, deze grappige visie van mijn familie over Abby en mij ;)

Fanatiek, misschien, maar alleszins vrolijk als ik naar "mijn werk" ga en ook als ik terugkeer. Want Bruno, onze oudste, heeft het altijd over "mijn werk".  Let op, er volgt nog wel eens een blogpost over mijn ander (echt) flexi-werk.

Deze bijdrage is vooral ook een hulde aan mijn vele leuke collega's binnen Abby!

Met een dankbaar knipoog naar Lieve, de bezieler van deze blog, die me zoveel interesse voor en weetjes over kunst heeft bijgebracht.

Dank om te lezen en feedback is altijd welkom.